Masz pomysł na biznes i chcesz założyć własną firmę?
Nie wiesz czy od razu założyć spółkę czy może jednoosobową działalność gospodarczą lub na początek spróbować z działalnością nierejestrowaną?
Każda z tych form ma swoje plusy i minusy oraz ograniczenia, a dzisiejszy artykuł przedstawia jednoosobową działalność gospodarczą.
Jednoosobowa działalność gospodarcza to rodzaj firmy, w której wszystkie decyzje należą do jednej osoby – właściciela. To on może w pełni korzystać z zarobionych przez firmę pieniędzy, ale również odpowiada całym swoim majątkiem za zaciągnięte zobowiązania i kredyty firmy. Jest to najpopularniejszy rodzaj działalności w Polsce.
Nazwa jednoosobowej działalności gospodarczej składa się z wymyślonej przez założyciela części oraz jego imienia i nazwiska np. „Cukiernia Piotruś” Anna Kowalska. Imię i nazwisko właściciela zawsze musi widnieć w nazwie firmy.
JAK ZAŁOŻYĆ DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ
Aby formalnie zarejestrować jednoosobową działalność gospodarczą należy wypełnić i złożyć wniosek o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej – CEIDG na druku CEIDG-1.
CEIDG jest rejestrem firm, który zawiera informacje o jednoosobowych działalnościach gospodarczych oraz o wspólnikach spółek cywilnych osób fizycznych. Bez złożenia wniosku nie zarejestrujemy JDG. Działalność możemy rozpocząć najszybciej z dniem złożenia wniosku.
CEIDG prześle dane do Urzędu Skarbowego, który nada firmie numer NIP oraz poinformuje ZUS lub KRUS o powstaniu firmy. Wraz z wnioskiem CEIDG-1 można jednocześnie złożyć zgłoszenie do ubezpieczenia ZUS i zarejestrować się jako czynny podatnik podatku VAT na druku VAT-R.
Jeśli wraz z rejestracją firmy nie złożymy formularzy rejestrujących nas w ZUS jesteśmy zobowiązani w ciągu 7 dni od daty rozpoczęcia działalności gospodarczej wysłać do ZUS formularz zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego i/lub ubezpieczeń społecznych. Wybierając odpowiedni formularz i wpisując odpowiedni kod zgłaszamy wybór formy opłacania składek społecznych (do wyboru ulga na start, preferencyjny ZUS, duży ZUS) lub informujemy o opłacaniu samych składek zdrowotnych.
Wniosek CEIDG-1 możemy złożyć:
- osobiście w urzędzie miasta, urzędzie gminy lub wysłać go listownie,
- elektronicznie przez biznes.gov.pl,
- przez bankowość elektroniczną.
W formularzu CEIDG-1 należy podać m.in.:
- podstawowe dane, numer dowodu, pesel, adres zamieszkania,
- nazwę zakładanej firmy,
- kody PKD prowadzonej działalności,
- datę rozpoczęcia działalności,
- informację o ubezpieczeniu w ZUS, KRUS lub za granicą,
- formę opodatkowania podatkiem dochodowym.
W zgłoszeniu można również podać numer rachunku bankowego, pełnomocnika czy biuro rachunkowe – jeśli będzie rozliczało firmę.
Każda zmiana adresu, nazwiska, wybór innej formy opodatkowania, poszerzenie działalności i dodanie lub usunięcie kodów PKD, a nawet zawieszenie czy zamknięcie działalności wiąże się z aktualizacją przez nas wniosku.
KSIĘGOWOŚĆ
Osiągając jakiekolwiek przychody w Polsce podlegamy opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Mamy obowiązek płacić zaliczki na ten podatek, a na koniec roku rozliczyć się w zeznaniu podatkowym PIT. Obowiązki te dotyczą również przedsiębiorców. Ponadto przedsiębiorca podlega pod opodatkowanie podatkiem VAT – tu jednak przepisy pozwalają na zwolnienie i nie każdy przedsiębiorca będzie musiał obowiązkowo doliczać podatek VAT do swojej sprzedaży.
Aby poprawnie wyliczać wielkość podatku do zapłaty musimy prowadzić księgi podatkowe i prowadzić księgowość naszej firmy. Rodzaj prowadzonych ksiąg zależy od wyboru rodzaju podatku dochodowego (zasady ogólne, ryczałt), a to czy będziemy prowadzić księgowość uproszczoną czy księgowość pełną (księgi rachunkowe) jest uzależnione od wielkości rocznych przychodów.
Księgowość uproszczona
Jednoosobowa działalność gospodarcza może prowadzić księgowość uproszczoną jeśli w ciągu roku jej przychody nie przekroczyły 2 000 000 euro w przeliczeniu na złotówki.
W 2024 r. limit ten wynosi: 9.218.200 zł.
Rodzaj prowadzonej ewidencji będzie uzależniony od wybory formy opodatkowania podatkiem dochodowym.
Do ewidencji w księgowości uproszczonej zaliczamy:
- Podatkową Księgę Przychodów i Rozchodów – jeśli jesteśmy opodatkowani na zasadach ogólnych lub podatkiem liniowym,
- Ewidencję Przychodów – jeśli jesteśmy opodatkowani ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych.
Oprócz ewidencji dla celów podatku dochodowego firma musi również prowadzić:
- ewidencję środków trwałych,
- ewidencję przebiegu pojazdu,
- rejestr VAT sprzedaży i zakupów – w przypadku czynnych podatników VAT.
Księgowość pełna
Jeśli JDG przekroczy limit 2 000 000 euro będzie musiała prowadzić pełne księgi. Jest to bardziej skomplikowana i czasochłonna ewidencja, w której skład wchodzą:
- dzienniki,
- księga główna,
- księgi pomocnicze,
- zestawienia obrotów i sald kont księgi głównej oraz sald kont ksiąg pomocniczych,
- inwentarz.
Po zakończeniu roku podatkowego firma będzie musiała sporządzić sprowadzanie finansowe, w skład którego wchodzą m.in. bilans i rachunek zysków i strat.
Zarówno pełną księgowość jak i uproszczoną właściciel może prowadzić samodzielnie, zatrudnić do jej prowadzenia pracownika czy zleceniobiorcę lub zlecić jej prowadzenie osobnej firmie. Brak prowadzenia samodzielnie księgowości przez właściciela nie zwalnia z odpowiedzialności za to, co w ewidencjach się znajduje oraz w jakiej wysokości podatki zostały zapłacone. Przed Urzędem Skarbowym odpowiada podatnik.
PODATEK DOCHODOWY
Rozpoczynając prowadzenie JDG przedsiębiorca musi wybrać formę opodatkowania podatkiem dochodowym. Z góry przypisaną formą jest opodatkowanie na zasadach ogólnych. To ten sam podatek dochodowy, który być może towarzyszył przedsiębiorcy już wcześniej np. przy umowie o pracę.
Podatek na zasadach ogólnych zwany również podatkiem progresywnym czy skalą podatkową posiada dwie stawki:
12% – dla dochodów do 120 000 zł
32% – dla dochodów powyżej 120 000 zł.
W jego konstrukcji istnieje również kwota wolna od podatku. W 2023 roku wynosi ona 30 000 zł. Oznacza to, że do tej kwoty zarobionych pieniędzy nie płacimy podatku dochodowego. Z kwoty wolnej w rzeczywistości korzystamy w postaci kwoty zmniejszającej podatek, która obecnie wynosi 3 600 zł rocznie.
Zasady ogólne nie są jednak jedynym rozwiązaniem. Do wyboru mamy również:
- podatek liniowy (stałe opodatkowanie dochodu, stawka 19%)
- ryczałt od przychodów ewidencjonowanych (opodatkowania przychodów, do wyboru wiele stawek podatku).
PODATEK VAT
Sprzedając towary czy usługi powinniśmy opodatkowywać je podatkiem VAT.
Wiele działalności musi opodatkowywać podatkiem VAT sprzedaż towarów czy usług już od pierwszej sprzedaży. Zgodnie z Art. 113 ust. 13 ustawy o VAT taka sytuacja spotka firmy świadczące usługi prawnicze, doradcze, jubilerskie czy sprzedaży akcesoriów do do pojazdów samochodowych.
Przepisy przewidują jednak zwolnienia z podatku VAT.
Zwolnienie podmiotowe – Art. 113 ust. 1 ustawy o VAT
Firma jest zwolniona z naliczania podatku VAT do cen za swoje towary czy usługi do limitu 200 000 zł sprzedaży rocznie. Jest zobowiązana prowadzić ewidencję, w której zapisuje całą sprzedaż i kontroluje limit.
Uwaga! Jeśli rozpoczynamy działalność w tracie roku limit ten liczymy proporcjonalnie:
200 000 zł x liczba dni prowadzenia działalności w ciągu roku / 365 dni
Zwolnienie przedmiotowe – Art. 43 ustawy o VAT
Firma jest zwolniona z naliczania podatku VAT do cen towarów czy usług bez względu na wielkość sprzedaży. Przywilej ten dotyczy niewielkiej grupy podmiotów m.in. szkół, uniwersytetów, lekarzy, dentystów, pielęgniarek, firm ubezpieczeniowych.
KASA FISKALNA
Jeśli sprzedajemy produkty czy usługi osobom fizycznym powinniśmy posiadać kasę fiskalną i wydawać takim klientom paragony.
Jeśli przepisy nie nakazują posiadania kasy fiskalnej już od pierwszej sprzedaży można skorzystać ze zwolnienia z kasy fiskalnej. Roczny limit zwolnienia wynosi 20 000 zł. Aby go kontrolować należy prowadzić ewidencję, w której zapisujemy całą sprzedaż. Po przekroczeniu limitu musimy zakupić kasę fiskalną online i wydawać klientom paragony.
Uwaga! Kasa fiskalna nie musi być połączona z tematem VAT. Jeśli przekroczymy limit do kasy fiskalnej, to nie ma znaczenia, że limit do podatku VAT nas jeszcze obowiązuje. Wówczas nabijamy sprzedaż na kasę fiskalną ze stawką „zw” – zwolnione.
Uwaga! Jeśli rozpoczynamy działalność w tracie roku limit ten liczymy proporcjonalnie:
20 000 zł x liczba dni prowadzenia działalności w ciągu roku / 365 dni
ODPOWIEDZIALNOŚĆ MAJĄTKOWA
Wybierając formę prowadzenia firmy jako jednoosobową działalność gospodarczą za całą firmę (jej majątek ale również zobowiązania, kredyty) odpowiada właściciel całym swoim, również prywatnym, majątkiem. Jeżeli firma upadnie, spłata długów będzie również obejmowała zajęcie prywatnego majątku właściciela. Mimo, że nikt na początku nie zakłada upadku swojej firmy, jest to istotna kwestia, o której należy pamiętać.